علائم سرطان خون و عوامل خطر ابتلا به آن را بشناسید

• 13 مهر 1404
• دسته بندی ها: انواع دیگر سرطان

آیا خستگی مداوم یا تب‌های تکرار شونده دارید و نگران ابتلا به سرطان خون هستید؟ سرطان خون (لوسمی) در مراحل اولیه ممکن است علائم مبهمی داشته باشد که اغلب با سرماخوردگی یا آنفولانزا اشتباه گرفته می‌شوند. در این راهنمای جامع، به بررسی دقیق علائم سرطان خون در زنان، مردان و کودکان می‌پردازیم تا بدانید کدام نشانه‌ها هشداردهنده هستند و چه زمانی باید حتماً به پزشک مراجعه کنید.

علائم سرطان خون بسته به نوع و سرعت پیشرفت بیماری می‌تواند متفاوت باشد. برخی افراد در مراحل اولیه هیچ علامت مشخصی ندارند یا نشانه‌ها به‌آرامی ظاهر می‌شوند، در حالی‌که در انواع حاد مانند لوسمی میلوئید حاد (AML) یا لوسمی لنفوسیتی حاد (ALL)، علائم ممکن است سریع‌تر و شدیدتر بروز کنند. نشانه‌هایی مانند کاهش وزن ناگهانی، کبودی یا خونریزی آسان، خستگی مداوم، تب‌های مکرر، عرق شبانه و عفونت‌های پی‌درپی از جمله علائم هشداردهنده‌ای هستند که نباید نادیده گرفته شوند. آگاهی از این علائم می‌تواند نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و افزایش شانس درمان داشته باشد.

علائم شایع سرطان خون چیست؟

علائم سرطان خون اغلب بسته به نوع سرطان خون تشخیص داده شده، متفاوت است. برخی از علائم مانند تعریق شبانه، تب، خستگی و احساس درد مانند علائم آنفولانزا است. برخلاف علائم آنفولانزا که به طور کلی با بهبود شما فروکش می کند، علائم سرطان خون به طور کلی بیش از دو هفته طول می کشد و ممکن است شامل کاهش وزن ناگهانی، درد استخوان و مفصل و خونریزی یا کبودی آسان باشد. سایر علائم هشدار دهنده زودرس سرطان خون عبارتند از:

• تب، لرز
• خستگی، ضعف
• از دست دادن اشتها
• عرق شبانه
• ناراحتی شکمی
• سردرد
• تنگی نفس
• عفونت های مکرر
• پتشیا (لکه های قرمز کوچک زیر پوست)

از آنجا که برخی شرایط به عنوان عوارض جانبی بیماری رخ می دهد، موارد زیر ممکن است علائم سرطان خون باشد:

کم خونی: تعداد کم گلبول های قرمز خون. سلول های قرمز خون اکسیژن را به اطراف بدن منتقل می کنند. این وضعیت ممکن است منجر به ضعف، خستگی یا تنگی نفس شود.

لکوپنی: تعداد کم گلبول های سفید خون. کاهش تولید لکوسیت های عملکردی (گلبول های سفید خون) دفاع ایمنی بدن را تضعیف می کند که ممکن است شما را مستعد ابتلا به عفونت کند.

ترومبوسیتوپنی: تعداد پلاکت خون پایین. پلاکت ها سلول های خونی هستند که مسئول لخته شدن خون هستند. کمبود پلاکت خون ممکن است منجر به کبودی یا خونریزی آسان شود.

تورم غدد لنفاوی: در بعضی موارد، علائم سرطان خون ممکن است تورم قابل توجه گردن، زیر بغل یا کشاله ران باشد. این اتفاق زمانی رخ می دهد که سرطان خون به غدد لنفاوی گسترش یافته است.

بزرگ شدن کبد یا طحال: تجمع سلول های غیرطبیعی خون در کبد یا طحال ممکن است باعث احساس سیری (از دست دادن اشتها) یا تورم در سمت چپ و بالای شکم شود.

علامت	نشانه سرطان خون	شباهت با بیماری‌های عادی
خستگی	شدید و بی‌دلیل (حتی با استراحت)	خستگی موقت ناشی از کار
تب	مداوم و بدون عفونت مشخص	تب ناشی از سرماخوردگی
کبودی	خودبه‌خودی و بزرگ	ضرب‌دیدگی ناشی از ضربه
تعریق	تعریق شدید شبانه	گرما یا بیماری خفیف

علائم این سرطان از سایت bloodcancer به شرح زیر است:

Blood cancer symptoms include:

• Weight loss that is unexplained
• Bruising or bleeding that is unexplained
• Lumps or swellings
• Shortness of breath (breathlessness)
• Drenching night sweats
• Infections that are persistent, recurrent or severe
• Fever (38°C or above) that is unexplained
• Rash or itchy skin that is unexplained
• Pain in your bones, joints or abdomen (stomach area)
• Tiredness that doesn’t improve with rest or sleep (fatigue)
• Paleness (pallor)

به اولین علائم سرطان خون آگاه باشیم

اولین علائم سرطان خون می تواند مبهم باشد، به همین دلیل به آنها “علائم خاموش” می گویند. این علائم می توانند شبیه به سایر بیماری های رایج مانند سرماخوردگی یا آنفولانزا باشند، بنابراین تشخیص آنها دشوار است. برخی از شایع ترین علائم اولیه سرطان خون عبارتند از:

• خستگی: خستگی علامت شایع بسیاری از بیماری ها است، اما در مورد سرطان خون می تواند شدید و مداوم باشد. ممکن است حتی پس از استراحت کافی نیز احساس خستگی کنید.
• تب: تب بدون دلیل می تواند نشانه ای از عفونت یا سرطان خون باشد.
• لرز: لرز همراه با تب می تواند نشانه عفونت یا سرطان خون باشد.
• کبودی یا خونریزی آسان: اگر به راحتی کبود می شوید یا بدون دلیل لثه یا بینی‌تان خونریزی می کند، می تواند نشانه ای از مشکل در لخته شدن خون شما باشد، که ممکن است نشانه ای از سرطان خون باشد.
• تورم غدد لنفاوی: غدد لنفاوی گره های کوچکی هستند که در سراسر بدن شما قرار دارند و به مبارزه با عفونت کمک می کنند. اگر غدد لنفاوی خود را بدون درد، بزرگ شده احساس می کنید، می تواند نشانه ای از سرطان خون باشد.
• عفونت های مکرر: اگر به طور مکرر دچار عفونت هایی مانند عفونت گوش، عفونت ریه یا عفونت پوست می شوید، می تواند نشانه ای از ضعف سیستم ایمنی شما باشد و این می تواند نشانه ای از سرطان خون باشد.
• درد استخوان یا مفاصل: درد استخوان یا مفصل می تواند نشانه ای از مشکلات مختلفی از جمله سرطان خون باشد.
• کاهش وزن بدون دلیل: اگر بدون تلاش برای کاهش وزن، وزن کم می کنید، می تواند نشانه ای از سرطان خون یا بیماری دیگری باشد.
• تعریق شبانه: تعریق شدید در شب می تواند نشانه ای از عفونت یا سرطان خون باشد.

اگر هر یک از این علائم را تجربه می کنید، مهم است که در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام سرطان خون شانس موفقیت درمان را افزایش می دهد.

به یاد داشته باشید که همه افراد مبتلا به سرطان خون این علائم را تجربه نمی کنند و برخی از افراد ممکن است علائم دیگری داشته باشند. اگر نگران هستید که ممکن است در معرض خطر ابتلا به سرطان خون باشید، با پزشک خود صحبت کنید. آنها می توانند در مورد خطر ابتلا به شما کمک کنند و آزمایشاتی را برای بررسی سرطان خون انجام دهند.

آیا سرطان خون در آزمایش CBC مشخص می‌شود؟

آزمایش خون کامل (CBC) آزمایشی است که تعداد و انواع سلول های خونی شما را اندازه گیری می کند. این آزمایش می تواند برای کمک به تشخیص سرطان خون و سایر بیماری های خونی استفاده شود. در حالی که هیچ واحدی در CBC برای سرطان خون وجود ندارد، چندین مورد که ممکن است نشان دهنده این بیماری باشد را در ادامه بررسی می کنیم. این موارد عبارتند از:

• تعداد کم گلبول های سفید خون (WBC): گلبول های سفید خون به مبارزه با عفونت کمک می کنند. اگر تعداد گلبول های سفید خون شما کم باشد، ممکن است در معرض خطر ابتلا به عفونت باشید.
• تعداد زیاد گلبول های سفید خون: برخی از انواع سرطان خون باعث می شود تعداد گلبول های سفید خون شما بیش از حد افزایش یابد.
• تعداد کم گلبول های قرمز خون (RBC): گلبول های قرمز خون اکسیژن را در سراسر بدن شما حمل می کنند. اگر تعداد گلبول های قرمز خون شما کم باشد، ممکن است کم خونی داشته باشید، که می تواند باعث خستگی و تنگی نفس شود.
• تعداد زیاد گلبول های قرمز خون: برخی از انواع سرطان خون باعث می شود تعداد گلبول های قرمز خون شما بیش از حد افزایش یابد.
• تعداد کم پلاکت: پلاکت ها به لخته شدن خون کمک می کنند. اگر تعداد پلاکت های شما کم باشد، ممکن است به راحتی کبود شوید یا خونریزی کنید.

اگر نتایج CBC شما غیرطبیعی باشد، پزشک شما ممکن است آزمایشات دیگری را برای بررسی سرطان خون یا سایر بیماری های خونی انجام دهد. مهم است که به یاد داشته باشید که CBC غیرطبیعی همیشه به معنای ابتلا به سرطان خون نیست.

شرایط دیگر نیز می تواند باعث نتایج غیرطبیعی CBC شود. اگر نگران نتایج CBC خود هستید، با پزشک مشورت کنید.

شاید این مطلب برای شما مفید باشد: سرطان کبد؛ علائم، علل، روش‌های درمان و پیشگیری

چه عواملی باعث سرطان خون می شوند؟

هر ساله بیش از 60،000 نفر مبتلا به سرطان خون می شوند. خطر ابتلا به سرطان خون با افزایش سن افزایش می یابد، اما این بیماری ممکن است در افراد زیر 20 سال و کودکان نیز رخ دهد.

سرطان خون هنگامی ایجاد می شود که DNA در سلول های خونی به نام لکوسیت ها جهش یا تغییر کند و توانایی کنترل و تقسیم را از بین ببرد. در برخی موارد، این سلول های جهش یافته از سیستم ایمنی بدن فرار کرده و خارج از کنترل رشد می کنند و سلول های سالم را در جریان خون از بین می برند. اگرچه ممکن است علت دقیق سرطان خون فرد مشخص نباشد، عوامل خطر خاصی از جمله قرار گرفتن در معرض اشعه با این بیماری در ارتباط هستند. عوامل خطر شناخته شده برای سرطان خون عبارتند از:

عوامل خطر عمومی سرطان خون

جنسیت: مردان بیش از زنان به سرطان خون مبتلا می شوند.

سن: خطر سرطان خون با افزایش سن افزایش می یابد. میانگین سن بیمار مبتلا به لوسمی میلوئید حاد (AML)، لوسمی لنفوسیتی مزمن (CLL) یا لوسمی میلوئیدی مزمن (CML)، سن 65 سال و بالاتر است. با این حال، بیشتر موارد لوسمی لنفوسیتی حاد (ALL)  در افراد زیر 20 سال رخ می دهد. میانگین سن یک بیمار ALL در هنگام تشخیص، 15 سال است.

اختلالات خونی: برخی از اختلالات خونی، از جمله اختلالات مزمن میلوپرولیفراتیو مانند پلی سیتمی ورا، میلوفیبروز ایدیوپاتیک و ترومبوسیتوپنی ضروری، احتمال ابتلا به AML را افزایش می دهد.

سابقه خانوادگی: بیشتر لوسمی ها هیچ پیوند خانوادگی ندارند. با این حال، اگر شما از بستگان درجه یک بیمار مبتلا به CLL هستید یا اگر دوقلوی یکسانی دارید که مبتلا به AML یا ALL هستند، ممکن است در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به این بیماری باشید.

سندرم های مادرزادی: به نظر می رسد برخی سندرم های مادرزادی شامل سندرم داون، کم خونی فانکونی، سندرم بلوم، آتاکسی-تلانژکتازی و سندرم بلکفان-دیاموند خطر بروز AML را افزایش می دهند.

تأثیر سبک زندگی در ابتلا به سرطان خون

سیگار کشیدن: اگرچه ممکن است سیگار کشیدن دلیل اصلی سرطان خون نباشد، اما کشیدن سیگار خطر ابتلا به AML را افزایش می دهد.

سایر شرایط موثر در ابتلا به سرطان خون

تابش: قرار گرفتن در معرض تابش پر انرژی (به عنوان مثال ، انفجار بمب اتمی) و قرار گرفتن در معرض تابش کم انرژی از میدان های الکترومغناطیسی (به عنوان مثال ، خطوط برق)

مواد شیمیایی: قرار گرفتن طولانی مدت در معرض برخی از آفت کش ها یا مواد شیمیایی صنعتی مانند بنزن به عنوان یک خطر برای سرطان خون در نظر گرفته می شود.

میدان های الکترومغناطیسی: قرار گرفتن طولانی مدت در معرض موقعیت هایی مانند زندگی در نزدیکی خطوط برق، ممکن است خطر ابتلا به ALL را در فرد افزایش دهد.

درمان های قبلی سرطان: انواع خاصی از شیمی درمانی و پرتودرمانی برای سایر سرطان ها از عوامل خطر لوسمی محسوب می شوند.

علائم سرطان خون در زنان

اگرچه نشانه‌های سرطان خون در کلیت خود برای همه افراد مشابه است، اما برخی از علائم سرطان خون در زنان ممکن است به دلیل تفاوت‌های فیزیولوژیک بدن یا تغییرات هورمونی، زودتر مورد توجه قرار بگیرند یا با شرایط دیگر اشتباه گرفته شوند.

• خستگی شدید و بی‌حالی: بسیاری از زنان خستگی مداوم را به پای مشغله‌های روزمره، کم‌خونی ساده یا تغییرات هورمونی می‌گذارند. در سرطان خون، این خستگی با استراحت برطرف نمی‌شود و فرد احساس ضعف مفرط در انجام کارهای روزانه دارد.
• تغییرات در قاعدگی: یکی از نشانه‌هایی که در صورت افت پلاکت خون ممکن است بروز کند، تغییر در الگوی قاعدگی است. خونریزی‌های بسیار شدیدتر از حد معمول، طولانی‌تر شدن دوران قاعدگی یا لکه‌بینی‌های بی‌دلیل، علائمی هستند که در صورت تکرار باید جدی گرفته شوند.
• رنگ‌پریدگی شدید: به دلیل کاهش گلبول‌های قرمز (کم‌خونی)، پوست ممکن است رنگ‌پریده و کدر به نظر برسد.
• کبودی و خونریزی: ظاهر شدن کبودی‌های بی‌دلیل روی پاها یا تنه، یا خونریزی لثه هنگام مسواک زدن که قبلاً وجود نداشته است.
• تعریق شبانه: تعریق شدید در شب به‌طوری‌که لباس‌ها یا ملافه‌ها خیس شوند، یکی از علائم هشداردهنده‌ای است که نباید نادیده گرفته شود.

نکته مهم: وجود این علائم لزوماً به معنای سرطان نیست، اما اگر این تغییرات به‌ویژه در چرخه قاعدگی یا سطح انرژی شما ماندگار شدند، انجام یک آزمایش CBC ساده توسط پزشک برای اطمینان ضروری است.

بیشتر بدانید: اولین علائم سرطان خون در زنان

علائم سرطان خون در مردان

مردان معمولاً تمایل دارند علائم اولیه بیماری‌ها را نادیده بگیرند و به اصطلاح “با آن کنار بیایند”. اما باید توجه داشت که علائم سرطان خون در مردان گاهی به‌صورت افت ناگهانی در توانایی‌های فیزیکی ظاهر می‌شود که نباید به پای افزایش سن یا فشار کاری گذاشته شود.

• خستگی مفرط و افت عملکرد فیزیکی: مردانی که فعالیت بدنی منظمی دارند، ممکن است متوجه شوند که به‌طور ناگهانی توانایی انجام تمرینات یا کارهای فیزیکی که قبلاً به‌راحتی انجام می‌دادند را ندارند. این خستگی عمیق، بیش از یک خستگی ساده پس از کار است.
• عفونت‌های مکرر: بدن ضعیف شده در برابر سرطان خون، توانایی مبارزه با باکتری‌ها و ویروس‌ها را ندارد. اگر دائماً دچار تب، سرماخوردگی، گلودرد یا عفونت‌های پوستی می‌شوید که به سختی درمان می‌شوند، این یک زنگ خطر جدی است.
• تورم غدد لنفاوی: احساس توده‌های بدون درد در ناحیه گردن، زیر بغل یا کشاله ران. بسیاری از مردان ممکن است این توده‌ها را با تورم ناشی از فعالیت ورزشی یا جوش‌های پوستی اشتباه بگیرند.
• کاهش وزن ناگهانی: کاهش وزن بدون تغییر در رژیم غذایی یا افزایش فعالیت بدنی.
• درد استخوان: احساس درد یا حساسیت در استخوان‌های بلند (مانند پاها) یا مفاصل که در فعالیت‌های روزمره حس می‌شود.

توصیه پزشکی: اگر شما به عنوان یک آقا، نشانه‌هایی مثل تب‌های بی‌دلیل که بیش از دو هفته طول کشیده، یا کبودی‌های عجیب روی بدن خود مشاهده می‌کنید، از مراجعه به پزشک برای یک چک‌آپ خون ساده خجالت نکشید. تشخیص زودهنگام در بسیاری از انواع لوسمی، کلید اصلی درمان موفق است.

شاید این مطلب برای شما مفید باشد: چه کسانی بیشتر در معرض سرطان پروستات هستند؟

علائم سرطان خون در کودکان

علائم سرطان خون در کودکان می‌تواند شبیه بیماری‌های شایع مثل سرماخوردگی یا عفونت‌های ویروسی باشد؛ اما وقتی چند علامت با هم دیده شود، طول بکشد یا بدتر شود باید بررسی پزشکی انجام شود. از علائم مهم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تب‌های مکرر یا طولانی‌مدت بدون علت مشخص
• بی‌حالی و خستگی غیرعادی، کاهش انرژی و خواب‌آلودگی بیشتر از حد معمول
• رنگ‌پریدگی (به‌علت کم‌خونی)
• کبودی‌های بی‌دلیل یا خونریزی‌های غیرمعمول (مثل خونریزی بینی یا لثه)
• عفونت‌های مکرر یا عفونت‌هایی که دیر خوب می‌شوند
• درد استخوان و مفاصل (گاهی کودک از درد پاها شکایت می‌کند)
• تورم غدد لنفاوی (گردن، زیر بغل، کشاله ران)
• بزرگ شدن شکم به دلیل درگیری کبد یا طحال (احساس پری شکم یا کاهش اشتها)
• کاهش وزن یا بی‌اشتهایی

نکته مهم: وجود یکی از این علائم به‌تنهایی معمولاً نشانه سرطان خون نیست؛ اما اگر علائم بیش از ۱–۲ هفته ادامه داشتند، تکرار شدند، یا همراه با کبودی/خونریزی و رنگ‌پریدگی بودند، بهتر است کودک توسط پزشک ارزیابی شود و در صورت نیاز آزمایش CBC انجام شود.

جمع بندی

سرطان خون یکی از بیماری هایی است که ممکن است در هر سن و سالی رخ دهد، حتی در سنین پایین و کودکی. این سرطان می تواند در مراحل اولیه هیچ گونه نشانه ای نداشته باشد یا اینکه علائم به آرامی بروز پیدا کنند. مگر انواع خاصی از این بیماری که از رشد سریع تری برخوردار هستند که به تبع آن نیز علائم سریع تر بروز پیدا می کنند. شناخت علائم سرطان خون می توان به شما در تشخیص سریع تر بیماری کمک کند. در این مطلب، در کنار علائم و نشانه ها، به عوامل خطر سرطان خون نیز پرداختیم تا با آگاهی از آنها و کمتر قرار گرفتن در معرض این خطرات بتوانید از ابتلا به این بیماری تا حدی پیشگیری نمایید. با این حال در صورت مشاهده هر گونه علائمی می توانید با مراجعه با انستیتو کانسر پردیس شیراز، از امکانات این مرکز درمان سرطان بهره مند شده و اقدامات لازم را پیگیری نمایید.

کلینیک تشخیصی و درمانی سرطان پردیس (انستیتو کانسر پردیس) بزرگترین مرکز پزشکی تشخیص و درمان سرطان در جنوب کشور است که در زمینه های مختلف پیشگیری و درمان سرطان، دیابت، بیماری های قلبی و عروقی و ... خدمت رسانی می کند. همچنین این مرکز به عنوان یکی از بهترین مراکز تصویر برداری شیراز، خدمات متنوعی از جمله سی تی اسکن کنسر، سونوگرافی، رادیولوژی، ماموگرافی و سنجش تراکم استخوان را ارائه میدهد. جهت مشاوره رایگان و کسب اطلاعات بیشتر می توانید از طریق شماره 07191003888 و  یا صفحه تماس با ما، با مجموعه درمانی پردیس در ارتباط باشید.

سوالات متداول