خودآزمایی پستان روشی ساده برای آشنایی با حالت طبیعی سینه‌ها و شناسایی زودهنگام تغییرات مشکوک است. این روش به‌تنهایی جایگزین معاینه پزشک، ماموگرافی یا سونوگرافی نیست، اما می‌تواند به شما کمک کند هر تغییر غیرعادی را سریع‌تر متوجه شوید. در این مطلب، مراحل انجام خودآزمایی پستان، بهترین زمان انجام آن و علائمی که باید جدی گرفته شوند را می‌خوانید.

خودآزمایی پستان چیست؟

خودآزمایی پستان یعنی بررسی منظم سینه‌ها توسط خود فرد برای شناخت وضعیت طبیعی بافت پستان و تشخیص تغییرات جدید یا غیرعادی. هدف از این کار، تشخیص قطعی بیماری نیست؛ بلکه آگاه شدن از تغییراتی است که ممکن است نیاز به بررسی پزشکی داشته باشند.

بسیاری از توده‌ها یا تغییرات پستان سرطانی نیستند، اما هر تغییر تازه، ماندگار یا مشکوک باید توسط پزشک ارزیابی شود.

چرا خودآزمایی پستان اهمیت دارد؟

انجام منظم خودآزمایی می‌تواند باعث شود فرد:

• با شکل و بافت طبیعی پستان‌های خود آشنا شود
• تغییرات جدید را زودتر تشخیص دهد
• در صورت مشاهده علائم مشکوک، سریع‌تر به پزشک مراجعه کند

البته باید توجه داشت که خودآزمایی به‌تنهایی ابزار غربالگری قطعی سرطان پستان نیست و نباید جای معاینات پزشکی و تصویربرداری‌های توصیه‌شده را بگیرد.

بهترین زمان برای خودآزمایی پستان

بهترین زمان انجام خودآزمایی، چند روز پس از پایان قاعدگی است؛ زمانی که پستان‌ها کمتر متورم یا حساس هستند. در افرادی که یائسه شده‌اند یا قاعدگی منظم ندارند، بهتر است یک روز ثابت در هر ماه برای این کار انتخاب شود.

در طول سال ها، بحث های زیادی در مورد اهمیت خودارزیابی پستان در تشخیص سرطان پستان و افزایش احتمال بقا وجود داشته است. به عنوان مثال، مطالعه ای در سال ۲۰۰۸ در حدود ۴۰۰۰۰۰ زن در روسیه و چین گزارش داد که خودآزمایی پستان تأثیر قابل توجهی بر رهایی از سرطان پستان ندارد و حتی ممکن است با نمونه برداری های غیرضروری (برداشتن و بررسی بافت مشکوک) به پستان آسیب برساند.

با این وجود، همچنان بسیاری از پزشکان بر این باورند که خودآزمایی پستان ابزاری مفید و مهم در غربالگری است، خصوصاً وقتی در ترکیب با معاینات منظم توسط پزشک، ماموگرافی و در برخی موارد سونوگرافی و یا MRI انجام شود.

هر یک از ابزارهای غربالگری به روشی متفاوت عمل می کنند و نقاط قوت و ضعفی دارند، اما می توانند در راستای تشخیص و درمان سرطان سینه بسیار موثر واقع خواهند شد. خودآزمایی پستان ابزاری مناسب و بدون هزینه است که می توانید به طور منظم و در هر سنی از آن استفاده کنید. توصیه ما به شما این است که به عنوان بخشی از استراتژی کلی غربالگری سرطان سینه، خودآزمایی پستان را به طور مرتب انجام دهند.

خودآزمایی پستان در ۵ مرحله

مرحله ۱: مشاهده در مقابل آینه

در برابر آینه بایستید و پستان‌ها را با شانه‌های صاف و دست‌ها در کنار بدن نگاه کنید. به این موارد توجه داشته باشید:

قرمزی یا تورم غیرعادی

تغییر در اندازه یا شکل پستان

نامتقارن شدن جدید

فرورفتگی یا چروک در پوست

تغییر در نوک پستان

مرحله ۲: بررسی با دست‌های بالا

دست‌ها را بالای سر ببرید و دوباره پستان‌ها را نگاه کنید. در این حالت ممکن است برخی تغییرات ظاهری بهتر دیده شوند. سپس به‌آرامی نوک پستان را بررسی کنید تا ترشح غیرطبیعی وجود نداشته باشد.

مرحله ۳: لمس پستان در حالت ایستاده

در حمام یا در حالت ایستاده، با قسمت نرم سه انگشت میانی دست، پستان را لمس کنید. برای بررسی، می‌توانید از حرکات دایره‌ای کوچک استفاده کنید و کل پستان را از بیرون به سمت نوک پستان بررسی کنید.

هنگام لمس، به دنبال این موارد باشید:

• توده یا سفتی جدید
• ضخیم شدن بخشی از بافت
• درد موضعی مداوم
• هر تفاوتی نسبت به حالت معمول

مرحله ۴: لمس پستان در حالت خوابیده

به پشت دراز بکشید و یک بالش کوچک زیر شانه همان سمت قرار دهید. مثلاً برای بررسی پستان راست، دست راست را بالای سر بگذارید و با دست چپ پستان راست را لمس کنید. این وضعیت کمک می‌کند بافت پستان بهتر پخش شود و لمس آن دقیق‌تر باشد.

مرحله ۵: بررسی ناحیه زیر بغل

بافت پستان فقط محدود به خود سینه نیست و ناحیه زیر بغل نیز باید بررسی شود. با لمس آرام زیر بغل، وجود هرگونه توده، سفتی یا حساسیت غیرعادی را ارزیابی کنید.

علائم هشداردهنده‌ای که باید جدی گرفته شوند

در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، بهتر است برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید:

درد موضعی که ادامه پیدا می‌کند

توده جدید در پستان یا زیر بغل

تغییر در اندازه یا شکل پستان

فرورفتگی، چروک یا پوست پرتقالی شدن پوست

تغییر در نوک پستان، از جمله فرو رفتن آن

ترشح خونی یا غیرعادی از نوک پستان

قرمزی، گرمی یا تورم مداوم

بیشتر بدانید: در این مقاله به طور کامل در مورد علائم و نشاهنه های سرطان سینه توضیح داده ایم.

اگر هنگام خودآزمایی توده لمس کردیم چه کنیم؟

لمس توده همیشه به معنای سرطان نیست. بسیاری از توده‌های پستان خوش‌خیم هستند و می‌توانند به علت کیست، تغییرات هورمونی یا سایر مشکلات غیرسرطانی ایجاد شوند. با این حال، هر توده جدید یا تغییری که از بین نمی‌رود باید توسط پزشک بررسی شود.

در این شرایط:

1. دچار وحشت نشوید
2. محل و زمان مشاهده تغییر را یادداشت کنید
3. در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید
4. در صورت نیاز، پزشک ممکن است معاینه، سونوگرافی، ماموگرافی یا بررسی‌های تکمیلی درخواست کند

آیا خودآزمایی پستان برای تشخیص سرطان کافی است؟

خیر. خودآزمایی فقط یک روش کمکی برای افزایش آگاهی فرد نسبت به بدن خود است. تشخیص سرطان پستان نیازمند ارزیابی پزشک و در صورت لزوم استفاده از روش‌هایی مانند ماموگرافی، سونوگرافی و نمونه‌برداری است.

بنابراین، حتی اگر در خودآزمایی مشکلی احساس نکردید، در صورت داشتن علائم مشکوک یا قرار گرفتن در گروه‌های پرخطر، باید معاینات پزشکی منظم را جدی بگیرید.

شاید این مطلب برای شما مفید باشد: برای آشنایی با روش‌های تشخیص سرطان سینه (مثل خودآزمایی، معاینه پزشک، ماموگرافی، سونوگرافی و در صورت نیاز بیوپسی پستان)، این مطلب را ببینید.

چه کسانی باید بیشتر دقت کنند؟

برخی افراد بهتر است توجه بیشتری به سلامت پستان داشته باشند، از جمله:

• کسانی که سابقه خانوادگی سرطان پستان دارند
• افرادی که قبلاً بیماری‌های پستان داشته‌اند
• زنان در سنین بالاتر
• افرادی که پزشک برای آن‌ها غربالگری منظم توصیه کرده است

جمع‌بندی

خودآزمایی پستان یک روش ساده و در دسترس برای شناخت بهتر وضعیت طبیعی سینه‌ها و توجه به تغییرات مشکوک است. این کار جایگزین مراجعه به پزشک و روش‌های تشخیصی تخصصی نیست، اما می‌تواند به تشخیص زودتر تغییرات کمک کند. اگر هرگونه توده، تغییر شکل، ترشح غیرطبیعی یا علامت نگران‌کننده‌ای مشاهده کردید، بهتر است برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کنید.

کلینیک تشخیصی و درمانی سرطان پردیس (انستیتو کانسر پردیس) بزرگترین مرکز پزشکی تشخیص و درمان سرطان در جنوب کشور است که در زمینه های مختلف پیشگیری و درمان سرطان، دیابت، بیماری های قلبی و عروقی و … خدمت رسانی می کند. همچنین این مرکز به عنوان یکی از بهترین مراکز تصویر برداری شیراز، خدمات متنوعی از جمله سی تی اسکن کنسر، سونوگرافی، رادیولوژی، ماموگرافی و سنجش تراکم استخوان را ارائه میدهد. جهت مشاوره رایگان و کسب اطلاعات بیشتر می توانید از طریق شماره 07191003888 و  یا صفحه تماس با ما، با مجموعه درمانی پردیس در ارتباط باشید.

سوالات متداول