پاپیلوم سینه یک ضایعهی خوشخیم داخل مجاری شیری پستان است و در بیشتر موارد سرطانی نیست؛ اما چون میتواند باعث علائمی مثل ترشح شفاف یا خونی از نوک پستان یا احساس توده نزدیک هاله سینه شود، معمولاً افراد را نگران میکند و آنها را به فکر بیماریهای جدیتر میاندازد. واقعیت این است که بسیاری از موارد پاپیلوم با تشخیص بهموقع و درمان مناسب، بدون مشکل خاصی کنترل میشوند؛ اما برای اطمینان از خوشخیم بودن ضایعه و رد تغییرات غیرطبیعی، بررسی تخصصی ضروری است.
در این مقاله به زبان ساده اما کاملاً علمی توضیح میدهیم پاپیلوم داخل مجرای پستان چیست، چرا ایجاد میشود، چه تفاوتی بین پاپیلوم منفرد و متعدد وجود دارد، چگونه تشخیص داده میشود و چه زمانی نیاز به جراحی دارد یا میتوان فقط آن را پیگیری و پایش کرد. همچنین ارتباط احتمالی پاپیلوم سینه با خطر سرطان، مراقبتهای بعد از درمان را بررسی میکنیم تا بتوانید با آگاهی کامل و بدون نگرانی تصمیم بگیرید.
پاپیلوم سینه چیست؟
پاپیلوم سینه یا پاپیلوم داخل مجرای پستان (Intraductal Papilloma) یک تودهی خوشخیم (غیرسرطانی) است که داخل مجاری شیری پستان رشد میکند. این ضایعه معمولاً کوچک است و ظاهری شبیه زائده یا تودهی زگیلمانند دارد و از سلولهای پوششی دیواره مجاری شیر تشکیل میشود.
پاپیلوم سینه میتواند بدون علامت باشد و تنها در بررسیهای تصویربرداری (مثل ماموگرافی یا سونوگرافی) بهصورت اتفاقی تشخیص داده شود؛ اما در برخی افراد ممکن است باعث علائمی مثل ترشح شفاف یا خونی از نوک سینه، احساس توده نزدیک هاله پستان یا درد خفیف شود.
“Intraductal papillomas are benign (noncancerous) tumors that form in the milk ducts of the breast.”
پاپیلومهای داخل مجرا، تومورهای خوشخیم (غیرسرطانی) هستند که در مجاری شیری پستان تشکیل میشوند.
منبع: clevelandclinic
چرا پاپیلوم سینه مهم است؟
اگرچه پاپیلوم سینه در اغلب موارد خطرناک نیست، اما به چند دلیل اهمیت دارد:
چون میتواند باعث ترشح خونی از نوک سینه شود و این علامت باید جدی گرفته شود
چون تشخیص قطعی آن نیاز به بررسی دقیق دارد تا با بیماریهای دیگر اشتباه نشود
چون در برخی موارد نادر ممکن است همراه با تغییرات غیرطبیعی سلولی (آتیپیا) باشد و نیاز به درمان یا پیگیری دقیقتری داشته باشد
پاپیلوم سینه چه شکلی است؟
پاپیلوم داخل مجرا اغلب:
- اندازهای کوچک دارد (گاهی چند میلیمتر تا چند سانتیمتر)
- به صورت توده نرم و کوچک نزدیک نوک سینه حس میشود
- یا در تصویربرداری دیده میشود
و معمولاً در یک مجرا رشد میکند؛ اما ممکن است به شکل متعدد هم وجود داشته باشد.
هرچند پاپیلوم سینه معمولاً خوشخیم است، اما آشنایی با برخی انواع نادر سرطان پستان میتواند به شما کمک کند علائم هشداردهنده را بهتر بشناسید؛ برای اطلاعات کاملتر، مقالهی انواع نادر سرطان پستان را بخوانید.
انواع پاپیلوم سینه
پاپیلوم سینه یا پاپیلوم داخل مجرای پستان میتواند به دو شکل اصلی دیده شود: پاپیلوم منفرد و پاپیلوم متعدد (پاپیلوماتوز). شناخت این دو نوع خیلی مهم است؛ چون محل ایجاد، علائم، تصمیم درمان و میزان ریسک آینده در آنها متفاوت است
۱) پاپیلوم منفرد (Solitary Intraductal Papilloma)
پاپیلوم منفرد یعنی تنها یک توده داخل یکی از مجاری شیری شکل میگیرد. این نوع معمولاً در مجاری بزرگ نزدیک نوک پستان ایجاد میشود و به همین دلیل بیشتر با ترشح نوک سینه همراه است
ویژگیهای مهم پاپیلوم منفرد:
- معمولاً نزدیک نوک پستان است
- شایعترین علت ترشح خونی یا شفاف یکطرفه از نوک پستان محسوب میشود
- اگر بزرگ شود ممکن است به شکل یک توده کوچک نزدیک هاله لمس شود
- معمولاً خطر سرطان پستان را افزایش نمیدهد (مگر اینکه آتیپیا وجود داشته باشد)
نکته مهم: اگر در نمونهبرداری، تغییرات سلولی غیرطبیعی (مثل آتیپیا) دیده شود، حتی در پاپیلوم منفرد هم پیگیری و تصمیم درمانی جدیتر خواهد بود.
۲) پاپیلوم متعدد یا پاپیلوماتوز (Multiple Papillomas / Papillomatosis)
پاپیلوماتوز یعنی چند پاپیلوم در مجاری کوچکتر و معمولاً در نواحی دورتر از نوک پستان ایجاد میشود. این نوع کمتر شایع است و طبق Cleveland Clinic تنها حدود ۱۰٪ از پاپیلومهای تشخیصدادهشده را شامل میشود.
ویژگیهای مهم پاپیلوم متعدد:
- تعداد تودهها بیشتر است و ممکن است در نواحی مختلف پستان باشد
- معمولاً در مجاری کوچکتر و دورتر از نوک پستان ایجاد میشود
- در بعضی افراد ممکن است بدون ترشح واضح باشد و در تصویربرداری کشف شود
- نسبت به پاپیلوم منفرد، کمی خطر سرطان پستان را افزایش میدهد
تفاوت اصلی پاپیلوم منفرد و متعدد چیست؟
برای اینکه کاربر سریع متوجه شود، این جدول خیلی کمک میکند:
| ویژگی | پاپیلوم منفرد | پاپیلوم متعدد (پاپیلوماتوز) |
|---|---|---|
| تعداد توده | یک توده | چند توده |
| محل شایع | نزدیک نوک پستان | دورتر از نوک پستان |
| شایعترین علامت | ترشح خونی/شفاف نوک سینه | ممکن است بیعلامت باشد |
| ریسک سرطان | معمولاً افزایش نمیدهد | کمی افزایش میدهد |
| شیوع | شایعتر | حدود ۱۰٪ موارد |
آیا انواع پاپیلوم سینه خطرناک هستند؟
در اکثر موارد، پاپیلوم سینه خوشخیم است و به سرطان تبدیل نمیشود. اما از نظر پزشکی دو حالت اهمیت ویژه دارد:
- پاپیلوم متعدد (کمی افزایش ریسک)
- پاپیلوم همراه با آتیپیا (Atypia) که نیازمند پیگیری دقیقتر است.
علائم پاپیلوم سینه
پاپیلوم سینه همیشه با علائم واضح همراه نیست و در بسیاری از افراد ممکن است بدون هیچ نشانهای وجود داشته باشد و تنها در بررسیهای تصویربرداری مثل ماموگرافی یا سونوگرافی بهصورت اتفاقی تشخیص داده شود. با این حال، در برخی افراد این ضایعه میتواند باعث تغییراتی در پستان شود که مهمترین آنها ترشح نوک سینه (بهویژه ترشح خونی یا شفاف) است. چون ترشحهای غیرطبیعی نوک پستان میتوانند علل مختلفی داشته باشند، هرگونه ترشح خودبهخودی یا یکطرفه باید جدی گرفته شود و توسط پزشک بررسی شود تا علت آن مشخص شود.
رایجترین علائم پاپیلوم سینه:
- ترشح شفاف یا خونی از نوک پستان (اغلب یکطرفه و خودبهخودی)
- توده کوچک نزدیک نوک پستان (گاهی قابل لمس)
- درد یا ناراحتی خفیف اطراف محل ضایعه (معمولاً شدید نیست)
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگرچه پاپیلوم سینه در بیشتر موارد خوشخیم است، اما برخی علائم پستان میتوانند نشانهی بیماریهای مهمتری هم باشند؛ به همین دلیل توصیه میشود هر علامت غیرطبیعی بهویژه اگر بهصورت خودبهخودی، یکطرفه یا مداوم باشد، توسط پزشک بررسی شود.
تشخیص زودهنگام با کمک معاینه و تصویربرداری، هم باعث آرامش خاطر میشود و هم در صورت نیاز، درمان را سریعتر و سادهتر میکند. بنابراین اگر هرگونه ترشح غیرعادی، توده جدید یا تغییر ظاهری در پستان مشاهده کردید، مراجعه به متخصص را به تأخیر نیندازید.
در این شرایط حتماً به پزشک مراجعه کنید:
- ترشح خودبهخودی از نوک پستان (بهخصوص ترشح خونی یا شفاف)
- ترشح یکطرفه و مکرر که با گذشت زمان قطع نمیشود
- لمس توده جدید در پستان یا نزدیک نوک پستان
- تغییر شکل نوک سینه (مثل فرورفتگی یا تغییر ناگهانی فرم)
- تورم، قرمزی یا درد غیرمعمول و ماندگار در پستان
- وجود توده یا تورم در زیر بغل
تشخیص پاپیلوم سینه چگونه است؟
تشخیص پاپیلوم سینه معمولاً با بررسی علائم (مثل ترشح نوک سینه) و معاینه بالینی شروع میشود، اما چون این علائم میتوانند علل مختلفی داشته باشند، پزشک برای رسیدن به تشخیص قطعی از تصویربرداری و در نهایت نمونهبرداری (بیوپسی) کمک میگیرد.
نکته مهم این است که پاپیلوم سینه فقط با ظاهر یا تصویر بهطور کامل قابل تشخیص نیست و در بسیاری از موارد برای اطمینان از خوشخیم بودن ضایعه، بررسی پاتولوژی ضروری است. به همین دلیل، پزشک معمولاً پس از مشاهده یافتههای مشکوک در تصویربرداری، تصمیم میگیرد بیوپسی انجام شود تا نوع ضایعه و وجود یا عدم وجود سلولهای غیرطبیعی مشخص گردد.
در بسیاری از موارد، پس از سونوگرافی یا ماموگرافی، تنها راه قطعی برای تشخیص پاپیلوم یا رد سرطان، انجام بیوپسی پستان و بررسی پاتولوژی است.
مراحل و روشهای تشخیص پاپیلوم سینه:
- معاینه بالینی پستان توسط پزشک
- سونوگرافی پستان (بهویژه در افراد جوانتر یا برای بررسی دقیقتر مجاری)
- ماموگرافی (خصوصاً در سنین بالاتر یا برای ارزیابی تغییرات دیگر پستان)
- داکتوگرافی/گالاکتوگرافی (در برخی موارد خاص برای بررسی مجرای ترشحدهنده)
- MRI پستان (در موارد خاص یا زمانی که تشخیص با روشهای دیگر واضح نیست)
- نمونهبرداری (بیوپسی)؛ قطعیترین روش برای تایید پاپیلوم و بررسی آتیپیا
- بررسی پاتولوژی برای مشخص شدن خوشخیم بودن ضایعه و رد تغییرات پیشسرطانی
درمان پاپیلوم سینه
درمان پاپیلوم سینه به عوامل مختلفی مثل اندازه ضایعه، تعداد پاپیلومها، وجود علائم (بهخصوص ترشح خونی)، و همچنین نتیجه بیوپسی بستگی دارد.
در بسیاری از موارد، پزشکان برای اطمینان از خوشخیم بودن ضایعه و جلوگیری از ادامه علائم، برداشتن کامل پاپیلوم را توصیه میکنند؛ بهخصوص اگر فرد ترشح نوک سینه داشته باشد یا در نمونهبرداری سلولهای غیرطبیعی دیده شود.
با این حال، در برخی موارد خاص که پاپیلوم کوچک، منفرد و بدون علامت است و در بیوپسی هیچ آتیپی وجود ندارد، ممکن است پزشک گزینه پیگیری و پایش دورهای با تصویربرداری را انتخاب کند. هدف اصلی درمان این است که هم علائم برطرف شود و هم احتمال وجود ضایعات مهمتر (مثل تغییرات پیشسرطانی یا سرطان مجرای درجا) به طور کامل رد گردد.
چه زمانی جراحی برای پاپیلوم سینه توصیه میشود؟
- ترشح خونی یا شفاف مداوم از نوک پستان
- وجود توده قابل لمس یا ضایعه بزرگتر در تصویربرداری
- نتیجه بیوپسی که نشاندهنده آتیپیا (سلولهای غیرطبیعی) باشد
- پاپیلومهای متعدد (پاپیلوماتوز)
- عدم اطمینان در تشخیص یا مشکوک بودن یافتههای تصویربرداری
چه زمانی پیگیری و پایش ممکن است کافی باشد؟
- پاپیلوم منفرد و کوچک باشد
- فرد هیچ علامتی (مثل ترشح یا درد) نداشته باشد
- نتیجه بیوپسی کاملاً خوشخیم باشد و آتیپی وجود نداشته باشد
- پزشک با توجه به شرایط بیمار، تصمیم به پیگیری منظم با سونوگرافی/ماموگرافی بگیرد
آیا میدانستید مردان هم ممکن است به سرطان سینه مبتلا شوند؟ علائم و راههای تشخیص آن را در مقاله سرطان سینه در مردان بخوانید.
روشهای رایج درمان و برداشت پاپیلوم سینه
پزشک بسته به محل و اندازه ضایعه ممکن است یکی از روشهای زیر را پیشنهاد دهد:
- برداشت با وکیوم (VAE): روشی کمتهاجمی که با سوزن مخصوص و مکش انجام میشود
- جراحی موضعی (Excision/Lumpectomy): برداشت کامل ضایعه همراه با مقدار کمی از بافت اطراف
- برداشت بخشی از مجرای درگیر (در موارد ترشح واضح از یک مجرای مشخص)
آیا پاپیلوم سینه خطر سرطان دارد؟
پاپیلوم سینه در بیشتر موارد یک ضایعه خوشخیم است و بهخودیخود سرطان محسوب نمیشود. با این حال، اهمیت پزشکی پاپیلوم از این جهت است که در برخی موارد نادر ممکن است در کنار آن تغییرات سلولی غیرطبیعی (آتیپیا) یا حتی ضایعات جدیتری مثل DCIS (سرطان مجاری درجا) دیده شود.
به همین دلیل پزشکان معمولاً پس از تشخیص پاپیلوم، روی بررسی پاتولوژی و ارزیابی دقیق تأکید دارند تا هرگونه تغییر مهمتر رد شود. همچنین نوع پاپیلوم نیز مهم است؛ پاپیلوم منفرد معمولاً ریسک سرطان را زیاد نمیکند، اما پاپیلومهای متعدد (پاپیلوماتوز) میتوانند با افزایش اندک خطر سرطان پستان همراه باشند و نیاز به پیگیری دقیقتری دارند.
چه زمانی پاپیلوم سینه میتواند نگرانکنندهتر باشد؟
- زمانی که در پاتولوژی، آتیپیا (Atypia) گزارش شود
- زمانی که پاپیلوم متعدد باشد (پاپیلوماتوز)
- زمانی که ضایعه همراه با تغییرات بافتی پرخطر دیگر در پستان باشد
- زمانی که فرد سابقه خانوادگی سرطان سینه داشته باشد
اگر در گروههای پرخطر قرار دارید، پیگیری منظم و غربالگری اهمیت بیشتری دارد. برای شناخت دقیق گروههای پرخطر، مقالهی عوامل خطر سرطان سینه را مطالعه کنید.
نکته مهم (برای آرامش ذهن مخاطب)
- اکثر پاپیلومهای سینه خوشخیم هستند
- اما چون درصد کمی از آنها ممکن است همراه با تغییرات غیرطبیعی باشد،
نمونهبرداری و بررسی پاتولوژی برای اطمینان ضروری است.
چه کسانی باید پیگیری دقیقتری داشته باشند؟
- افرادی که پاپیلوماتوز دارند
- کسانی که در نمونهبرداری یا جراحی، آتیپیا یا تغییرات پیشسرطانی گزارش شده
- افراد با ریسک بالا (سابقه خانوادگی یا سایر ضایعات پرخطر پستان)
- کسانی که علائم مداوم دارند (مثلاً ترشح خونی ادامهدار)
از آنجا که پاپیلوم سینه میتواند با توده کوچک یا ترشح همراه باشد، انجام منظم خودآزمایی پستان کمک میکند تغییرات را زودتر متوجه شوید و سریعتر به پزشک مراجعه کنید.
مراقبتها و پیگیری بعد از درمان پاپیلوم سینه
بعد از درمان پاپیلوم سینه (چه با برداشت وکیومی و چه با جراحی موضعی)، رعایت مراقبتهای ساده اما مهم میتواند به کاهش درد، جلوگیری از عفونت و بهبود سریعتر کمک کند.
همچنین پیگیریهای بعد از درمان اهمیت زیادی دارد؛ چون پزشک باید از برداشته شدن کامل ضایعه و طبیعی بودن نتیجه پاتولوژی مطمئن شود. در اغلب بیماران، با درمان مناسب، مشکل بهطور کامل برطرف میشود و فرد میتواند روند غربالگری معمول پستان را ادامه دهد. اما اگر پاپیلوم متعدد باشد یا در پاتولوژی آتیپیا گزارش شود، معمولاً پیگیری دقیقتر و منظمتر توصیه میشود تا هرگونه تغییر احتمالی در مراحل اولیه تشخیص داده شود.
مراقبتهای مهم بعد از برداشت یا جراحی پاپیلوم سینه
- استراحت نسبی در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول
- خودداری از فعالیت سنگین و ورزش شدید تا چند روز (طبق نظر پزشک)
- مصرف منظم داروهای تجویزی (مسکن یا آنتیبیوتیک در صورت تجویز)
- تمیز و خشک نگه داشتن محل پانسمان و رعایت نکات بهداشتی
- پرهیز از فشار مستقیم یا ضربه به پستان
- استفاده از سوتین مناسب (در صورت توصیه پزشک) برای کاهش درد و حمایت بهتر
پیگیریهای ضروری بعد از درمان
- بررسی و دریافت جواب پاتولوژی
- مراجعه برای معاینه بعد از عمل طبق زمانبندی پزشک
- انجام ماموگرافی یا سونوگرافی کنترل در صورت توصیه پزشک
- پیگیری دقیقتر در صورت وجود:
- آتیپیا
- پاپیلوماتوز
- یا سابقه خانوادگی سرطان سینه
چه علائمی بعد از عمل نیاز به مراجعه فوری دارد؟
- درد شدید و غیرعادی که بهتر نمیشود
- قرمزی شدید، گرمی یا تورم زیاد در محل
- تب یا ترشح چرکی از زخم
- خونریزی غیرطبیعی یا بزرگ شدن ناگهانی کبودی
اگر هنوز نمیدانید دقیقاً چه زمانی نیاز به ماموگرافی یا بیوپسی دارید، مقالهی راههای تشخیص سرطان پستان میتواند به تمام سوالات شما پاسخ دهد.
نتیجهگیری
پاپیلوم سینه یا پاپیلوم داخل مجرای پستان، یک ضایعه خوشخیم است که داخل مجاری شیری رشد میکند و در بسیاری از موارد خطرناک نیست. با این حال، چون این بیماری میتواند باعث ترشح شفاف یا خونی از نوک پستان یا احساس توده نزدیک نوک سینه شود، لازم است هر علامت غیرعادی جدی گرفته شود و توسط پزشک بررسی گردد. تشخیص پاپیلوم معمولاً با تصویربرداری و در نهایت بیوپسی انجام میشود تا خوشخیم بودن ضایعه و نبود سلولهای غیرطبیعی (آتیپیا) بهطور قطعی مشخص شود.
درمان پاپیلوم سینه بسته به شرایط فرد ممکن است شامل برداشت ضایعه (با وکیوم یا جراحی موضعی) یا در برخی موارد خاص فقط پیگیری و پایش دورهای باشد. نکته مهم این است که در پاپیلومهای متعدد یا در صورت وجود آتیپیا، پیگیری منظم اهمیت بیشتری پیدا میکند. در نهایت، اگر آگاهانه و بهموقع اقدام کنید، این بیماری قابل کنترل است و معمولاً با درمان درست، هیچ مشکل جدی برای فرد ایجاد نمیکند.
سؤالات متداول درباره پاپیلوم سینه
آیا پاپیلوم سینه سرطان است؟
خیر. پاپیلوم سینه یک ضایعه خوشخیم است و سرطان محسوب نمیشود؛ اما برای اطمینان از نبود سلولهای غیرطبیعی، معمولاً بیوپسی و بررسی پاتولوژی انجام میشود.
آیا پاپیلوم سینه میتواند به سرطان تبدیل شود؟
در اکثر موارد خیر. اما در درصد کمی از موارد ممکن است همراه با آتیپیا یا تغییرات پیشسرطانی باشد؛ به همین دلیل بررسی دقیق توسط پزشک ضروری است.
شایعترین علامت پاپیلوم سینه چیست؟
شایعترین علامت، ترشح شفاف یا خونی از نوک پستان است که معمولاً خودبهخودی و یکطرفه رخ میدهد.
آیا ترشح خونی از نوک سینه همیشه پاپیلوم است؟
خیر. ترشح خونی میتواند علتهای مختلفی داشته باشد (از ضایعات خوشخیم تا مشکلات جدیتر)، بنابراین باید توسط پزشک بررسی شود.
بهترین روش تشخیص پاپیلوم سینه چیست؟
تصویربرداری (ماموگرافی و سونوگرافی) کمککننده است، اما تشخیص قطعی معمولاً با بیوپسی و بررسی پاتولوژی انجام میشود.
آیا پاپیلوم سینه نیاز به جراحی دارد؟
در بسیاری از موارد بله، بهخصوص اگر ترشح خونی وجود داشته باشد یا ضایعه مشکوک باشد. با این حال، برخی پاپیلومهای کوچک و بدون علامت ممکن است فقط تحت نظر قرار بگیرند.
تفاوت پاپیلوم منفرد و پاپیلوم متعدد چیست؟
پاپیلوم منفرد معمولاً یک ضایعه نزدیک نوک پستان است و معمولاً خطر سرطان را افزایش نمیدهد. اما پاپیلوم متعدد (پاپیلوماتوز) ممکن است با افزایش اندک ریسک سرطان همراه باشد و نیاز به پیگیری دقیقتری دارد.
آیا پاپیلوم بعد از برداشتن برمیگردد؟
اگر ضایعه کامل برداشته شود، همان توده معمولاً عود نمیکند؛ اما در برخی افراد (بهخصوص در پاپیلوماتوز) ممکن است پاپیلومهای جدید در آینده ایجاد شوند.
آیا پاپیلوم سینه خودبهخود از بین میرود؟
معمولاً خیر. چون یک رشد بافتی است و خودبهخود ناپدید نمیشود؛ به همین دلیل اغلب موارد نیاز به بررسی و تصمیم درمانی دارند.
آیا پاپیلوم سینه به HPV ارتباط دارد؟
خیر. پاپیلوم داخل مجرای پستان ارتباطی با ویروس HPV ندارد و یک بیماری ویروسی محسوب نمیشود.
بدون دیدگاه